Posts

Hoeveel lager is het grondwaterpeil nu dan in een normaal jaar?

Afbeelding
Dat de grondwaterpeilen in het ondiepe grondwater in Vlaanderen momenteel laag zijn, dat is geen nieuws. Al enkele jaren zien we voortdurend hoge percentages van lage en zeer lage grondwaterstanden in de grondwaterstandsindicator ( https://www.dov.vlaanderen.be/page/actuele-grondwaterstandindicator ). Maar hoe veel lager zijn die grondwaterpeilen nu dan vergeleken met een normaal jaar? Hoeveel dieper zit het grondwater nu dan in een doorsnee maand november?  Hoeveel cm lager zijn de grondwaterstanden nu dan in een normale maand november?  Voor de ongeveer 150 meetpunten die gebruikt worden in de grondwaterstandsindicator, vergeleek ik de huidige grondwaterstand met de mediaanwaarde van de voorbije decennia.  Gemiddeld is de grondwaterstand in Vlaanderen nu 30 cm lager dan in een mediaan jaar. Er zijn wel grote verschillen. In sommige meetpunten staat het grondwater hoger dan normaal, in anderen staat het meer dan een meter lager dan normaal. In het merendeel van de meetpunten staat het

Hoe uitzonderlijk zijn zeer lage grondwaterstanden in Vlaanderen?

Afbeelding
 Bij het begin van elke maand rapporteert de Vlaamse grondwaterstandsindicator ( https://dov.vlaanderen.be/page/actuele-grondwaterstandindicator ) het percentage van meetpunten waarin de ondiepe grondwaterstanden zeer laag, laag, normaal, hoog of zeer hoog voor de tijd van het jaar zijn. De laatste jaren is het aandeel van zeer lagen grondwaterstanden vaak erg hoog. Percentages boven de 40%, 50% of zelfs hoger zijn de laatste jaren vaak bereikt. Het lijkt alsof dit de normale toestand is.  Hoe uitzonderlijk zijn die zeer lage grondwaterstanden eigenlijk? En zien we een trend in dat aandeel?  Wat betekent een zeer lage grondwaterstand voor de tijd van het jaar?  De grondwaterstand van de laatste maand wordt vergeleken met de grondwaterstanden in die maand in de afgelopen 30 jaar. Als het grondwaterpeil lager is dan het tiende percentiel van de historische grondwaterstanden voor die maand, wordt dat peil "zeer laag" genoemd. Dit komt ongeveer 1 keer om de 10 jaar voor in die ma

Minder oppompen of meer infiltratie? Hoe verhoog je de grondwaterstand het meest?

Afbeelding
De grondwaterstanden in de ondiepe watervoerende lagen zijn momenteel zeer laag voor de tijd van het jaar. Alweer. Net als de voorbije jaren. Dat dit een probleem is, dat weet u inmiddels. Maar hoe kunnen we er nu het best voor zorgen dat die grondwaterstanden verhogen?  Door 20% minder grondwater op te pompen?  Of door ervoor te zorgen dat er 20% meer water kan infiltreren om het grondwater te voeden?  Wat denkt u?  Op 30 mei lanceerde ik deze poll. De meningen waren verdeeld. 71% denkt dat we het best meer infiltreren, 24% denkt dat minder oppompen een groter effect heeft op de grondwaterstanden en  5% denkt dat 20% meer infiltreren of 20% minder oppompen een even groot effect heeft. Laten we even kijken wat de wetenschap zegt.  Hoe kan je zoiets berekenen?  Annabel Vaessens, onderzoekster aan de Vrije Universiteit Brussel, berekende hoe de grondwaterstanden in de ondiepe ondergrond in de provincie Limburg zouden veranderen als we meer of minder gaan oppompen of als er meer of minde

Het "mijnwater" in Limburg: geloosd en verspild?

Bij iedere droogte en oproep om zuinig om te gaan met water, verschijnen ook de krantenkoppen en verontwaardiging over het "mijnwater" dat in Limburg massaal "geloosd" of "verspild" zou worden.  Wat is dat "mijnwater" nu eigenlijk? Wordt het verspild? En welke opportuniteiten biedt dat water?  Waarom wordt er zoveel "mijnwater" weggepompt? Verschillende mijngemeenten in Limburg zijn getroffen door grondverzakkingen. Sommige plaatsen liggen tot 7m lager door historische steenkoolmijnbouw. De natuurlijke loop van een aantal beken is er verstoord. Zonder ingrijpen zouden deze gemeenten volledig overstromen. Daarom moet er constant water weggepompt worden. Stoppen met pompen is geen optie want dan zouden gemeenten zoals Eisden en Meeswijk onder water komen te staan. Dat water is géén mijnwater dat uit diepe mijnen wordt opgepompt. Het gaat om oppervlaktewater, regenwater en ondiep grondwater. Wordt dat water verspild?  Laten we

SOS droogte: Is het grondwater het probleem of de oplossing?

Afbeelding
Het is weer droog. Heel droog.  We lezen dan ook bijna dagelijks alarmerende berichten over het grondwater en de gevolgen van de droogte. De grondwaterstanden zijn laag of zeer laag voor de tijd van het jaar en we zien steeds meer de problematische gevolgen daarvan: voor de natuur, voor de landbouw, voor de rivieren, ... Niets dan problemen met dat grondwater, lijkt het. Alsof het grondwater vooral een bron van ellende is. Hét grote probleem bij droogte. Maar is het grondwater het probleem ... of de oplossing? Kan grondwater de oplossing zijn in plaats van het probleem bij droogte?  Het grondwater is veruit het grootste reservoir van vloeibaar zoetwater in de wereld. 99% van het vloeibare zoetwater in de wereld zit onder de grond.  Er kunnen dus enorme hoeveelheden water in de ondergrond opgeslagen worden.  Omdat het grondwater een zeer groot reservoir is met lange verblijftijden, is het de ideale buffer in periodes van droogte. Zelfs wanneer de rivieren en beken dro

Waarom staat een grondwateronderzoeker maandenlang in een rivier?

Afbeelding
Grondwater zit onder de grond. Uiteraard. We onderzoeken grondwater dan ook typisch met  peilbuizen in de grond en met computermodellen die simuleren hoe het grondwater zich gedraagt. Waarom zou een grondwateronderzoeker dan maandenlang in een rivier gaan staan? Grondwater en rivieren: aparte werelden?  Het grondwater en het water in de rivieren gedragen zich op heel wat vlakken zeer verschillend. Rivierwater stroomt snel, grondwater is traag. En terwijl er op elk moment maar een beperkt volume water in de rivieren zit, zitten er enorme volumes grondwater opgeslagen in de ondergrond. Waar rivieren vrij snel reageren op regenbuien, gaat dat bij grondwater allemaal wat trager en minder intens. En grondwater is typisch ook beter beschermd tegen verontreiniging dan rivierwater. Tot niet zo lang geleden waren de werelden van grondwaterdeskundigen en oppervlaktewaterdeskundigen dan ook nogal gescheiden. We gebruikten andere modellen, andere methodes, gingen naar andere conferen

Hoe gaat het met het grondwater in de rest van de wereld?

Afbeelding
In de allereerste - en ook veruit de meest gelezen en becommentarieerde -  blogpost van deze blog vergeleek ik de grondwatervoeding in Vlaanderen met de hoeveelheid grondwater die opgepompt wordt. Wat bleek: het grondwaterverbruik in Vlaanderen is gemiddeld ongeveer 10% van de totale grondwatervoeding. Deze vergelijking maakte heel wat reacties en vragen los die ik hieronder nog even samenvat. Is die analyse nogal simplistisch omdat er bijvoorbeeld geen onderscheid gemaakt wordt tussen ondiep en diep grondwater? Ja. Is er behoorlijk wat onzekerheid op zowel de schatting van de grondwatervoeding als het werkelijke verbruik? Jazeker. Betekent die 10% dat we dan nog vele malen meer kunnen oppompen? Nee, uiteraard niet. Hoewel je veel kanttekeningen kan zetten bij dit soort simpele vergelijkingen, denk ik dat zulke eenvoudige back-of-the-envelope berekeningen erg nuttig kunnen zijn, vooral als je verschillende regio's en landen snel met elkaar wil vergelijken. Dit laat toe om d